Makaleler Mayıs 26th, 2012

Kalkınma Ajansları’nın proje değerlendirme kriterleri ne kadar adil?

Yazar Gül Çiçek Zengin

Bilindiği gibi Kalkınma Ajansları’nın  esas varlık nedenleri; bölgesel stratejileri uygulama, yerel ve bölgesel girişimciliği destekleme, alt yapı hizmetlerinin sunulmasına yardımcı olma, özel sektörün yakın geleceği için yerel-bölgesel çözümler araştırma ve bölgesel talepleri karşılayacak yeni ürün ve hizmet üretimi için finansal garantiler ve çözümler aramadır. Ayrıca, Kalkınma Ajansları Yatırım Destek Ofisleri aracılığı ile Bölgeye yatırım yapmayı düşünen girişimcilere bilgi vermekte, bölgeye ya da bölgeden dışarıya bilgi transferi ile uğraşmakta, sermaye katılımı ile iş çevrelerini desteklemekte, fabrika, depo ve büroları kiralama ya da satma yoluyla iş çevrelerinin hizmetine sunmakta, bölgeye yerleşmiş firmalara tüm alanlarda danışmanlık hizmeti sunmakta, yol, su, kanalizasyon, çöp toplanması gibi alt yapıyı düzeltme faaliyetlerinde aktif rol oynamaktadır.

Kalkınma Ajansları’nın kuruluş nedenleri ile faaliyet alanlarına bakıldığında Bölgelerinde katma değer yaratmaları açısından isabetli kurum oldukları görülmektedir. Ancak Ajansların Bölgesel Gelişme Planları doğrultusunda her yıl açtıkları hibe programlarının Bölgedeki yatırımları ve girişimciliği ne kadar doğru desteklediği tartışma konusudur.

Ajansların hibe programlarına proje yazmada öncelikli olarak desteklediği işletmeler KOBİ’lerdir. Ülkemizdeki işletmelerin %99’unun KOBİ olduğu düşünülürse olması gerekende budur. Fakat KOBİ tanımının çok geniş olması, işletmelerin hibe programlarındaki değerlendirilme sürecinde haksız rekabet yaratmaktadır.

Örneğin; mali bilançosu yıllık 1 milyon TL aşmayan mikro bir işletme ile, mali bilançosu yıllık 5-25 milyon TL arasında olan orta ölçekli işletme aynı platformda proje yarışına giriyor ve mali kapasiteleri aynı kriterler ile değerlendiriliyor. Buna ek olarak işletme yönetim kapasitesi ve proje  tecrübesi de değerlendirilme altına alınarak puanlandırılıyor. 3 kişi çalıştıran bir KOBİ ile 249 kişi çalıştıran bir KOBİ’nin yönetim kapasitesi ve proje tecrübesinin bir olması mümkün mü?

Ülkemizde öncelikle desteklenmesi gereken mikro ve küçük ölçekli işletmeledir. Orta ölçekli işletmelerin bir çoğu zaten mali ve teknik sürdürülebilirliğe ulaşmış durumdadır.

Projenin kazanılmasında 1 puanın bile önemli olduğu değerlendirilme sürecinde Kalkınma Ajansları nasıl bir  stratejisi uygulamalı?

1. Öncelikle değerlendirme kriterlerini Mikro, Küçük ve Orta Ölçekli işletmeler olarak ayırmalı ve her işletme kendi ölçeğinde değerlendirilmeye alınmalı

2. Ajans, verdiği desteğin riskini azaltması için her ölçekte farklı rakamlarda hibe tutarı koymalı

3. Mikro ve Küçük Ölçekli işletmelerin ilk başvurularında proje tecrübesi aramamalı

Ayrıca bazı Kalkınma Ajansları değerlendirme  sonuçlarını ayrı ayrı vermemekte hatta kaç puanla kazandıklarını yazmadan “Asil” ve “Yedek” olarak sitelerinde yayınlamaktadırlar. Bu durum değerlendirmenin ne kadar bağımsız yapıldığı konusunda şüphe uydandırmaktadır. Bence Kalkınma Bakanlığı proje sonuçların yayınlanma şeklinde bir standart getirmeli ve kriterler bazında alınan puanlar açıkça gösterilmelidir.