Makaleler Şubat 18th, 2015

İşsizler ordusu fakültesi

Yazar Gül Çiçek Zengin

Her yıl hem devlet üniversiteleri hem de vakıf üniversiteleri sayısında artış oluyor. 2013 yılı itibariyle 109’u devlet 70’i vakıf olmak üzere toplam 179 üniversite eğitim veriyor. Buna paralel olarak öğrenci sayısında da artış yaşanıyor. Bundan 20 yıl önce üniversite mezunları parmakla sayılırken şimdi neredeyse herkes üniversite mezunu oluyor. Ancak tüm mezunlar iş bulamıyor. TÜİK verilerine göre 2013 yılında 557 bin üniversite mezunu işsizlik sorunu yaşıyor. Üniversite mezunlarından ise en büyük sıkıntıyı iktisadi ve İdari Bilimler Fakültesi (İİBF) mezunları yaşıyor.

Yaklaşık 350.000 İİBF mezunu işsiz

Türkiye’de yaklaşık 350 bin İİBF mezunu işsiz bulunuyor ve bu fakültelerden lisans mezunu olup da istihdam edilmeyi bekleyenler sayısal olarak en büyük grubu oluşturuyor. 2010 yılında KPSS’ye giren İİBF’lilerin sayısı 300 bin iken 2012 yılında 350 bin’e yükselmiş durumda. Ancak atanan İİBF’li sayısı sadece 722.

Bu fakülteden mezun olanların işsiz kalmasının birçok nedeni bulunuyor. İİBF fakültesi hemen hemen her üniversitede bulunuyor ve ihtiyacın çok çok üstünde öğrenci alıyor. Ayrıca bu fakülteye en büyük darbe de Açıköğretim Fakültesi tarafından vuruluyor. Çeşitli nedenlerle devlet yada vakıf üniversitesinde okuyamayan birçok öğrenci Açıköğretim Fakültesi’ne girerek bu bölümleri okuyabiliyor. Diğer fakültelerde okuyan öğrenciler yada mezun olanlar ikinci üniversite olarak yine Açıköğretim Fakültesi’nde işletme, iktisat, çalışma ekonomisi ve endüstri ilişkileri gibi bölümler okuyor.

Yılda ortalama olarak 30 bin öğrenci İİBF’den mezun oluyor. Bu kadar mezunun iş bulması imkansız olduğundan her yıl giderek işsiz sayısı artıyor.

İİBF’lilerin en büyük sorunu staj

Meslek liselerinde ve üniversitelerin teknik bölümlerinde okuyanların staj zorunluluğu bulunuyor. Bazen yaz stajı olarak bazen de eğitim-öğretim yılı içerisinde de staj yapılabiliyor. Zorunlu staj olması nedeniyle iş kazası, meslek hastalığı ve hastalık sigortası primleri üniversite tarafından ödeniyor. İşverene hiçbir yükümlülüğün kalmaması nedeniyle öğrencinin staj yapacağı yer kolayca bulunabiliyor. Ancak İİBF’de okuyan öğrencilerin böyle bir zorunluluğu olmadığı için işverenler çalıştırmak istemiyor. Çünkü bu öğrencilere hem zaman ayırarak işi öğretecek hem de SGK primlerini emeklilik dahil olmak üzere ödemek zorunda kalacak. Bu nedenle kariyer planlarını daha okurken yapmak isteyen öğrencilere ilk darbe vurulmuş oluyor. Mezun olduktan sonra işe girmek için başvuru yapan İİBF’liler hiç bir iş tecrübesinin bulunmaması nedeniyle de aylarca hatta yıllarca işsiz kalıyor. Tecrübenin zorunlu olmadığı ve iş garantisi olduğu için de KPSS sınavına hazırlanarak devlette çalışabilmek için büyük bir yarışın içerisine giriyorlar.

Ne iş olsa yaparım

Ekonomi ve işsizlik öyle bir noktaya gelmiş durumda ki kişi mezun olduğu alanda değil de hangi alanda iş bulursa orada çalışıyor. Tekstil mühendisi muhasebeci, ziraaat fakültesi mezunu bankacı, makine mühendisliği mezunu ithalat-ihracatçı olabiliyor. İş bulamayan teknik bölüm mezunları İİBF’nin uzmanlık alanına kayabiliyor. Yani İİBF bölümü mezunlarının işini diğer fakülte mezunları bir şekilde yapabiliyor. İşsiz olan İİBF’lilerin iş imkanları bu şekilde daha da kısıtlanıyor.

İşgücü piyasası ihtiyaçlarına göre bölüm ve öğrenci sayısının belirlendiği bir ülke olduğumuz taktirde işsiz üniversite mezunları sayısında azalma yaşanacaktır. Bu şekilde devam edildiği sürece her yıl işsiz ordusuna binlerce mezun dahil olmaya devam edecektir.