Makaleler Şubat 18th, 2015

İş Hayatında Performansın Önemi

Yazar Gül Çiçek Zengin

Performans diğer bir deyişle başarım hayatımızın her noktasında var. Okurken komşu çocuklarının performansı ile çalışırken arkadaşlarımızın performansı ile karşılaştırılırız. Ama geleceğimizi etkileyen asıl karşılaştırma iş hayatında başlıyor. Maaş artışı ve terfi etme, okuduğumuz okul yada mezuniyet derecemiz ile değil iş hayatımızda gösterdiğimiz performans ile belirleniyor.

Rekabetçi üstünlük için “performans değerlendirmesi” gereklidir

Son yıllarda hemen hemen bütün işletmeler rekabetçi üstünlük sağlayabilmenin yolunun insan kaynağını etkin kullanmaktan geçtiğini farkına varmaya başlamıştır. İnsan kaynağını etkin kullanmanın yollarından biri çalışanların performansını ölçerek kuruma katkılarını belirlemek ve işletmenin hedeflerine ulaşabilirliğini tespit etmektir. Bu nedenle her firma kendi iş süreçlerine uygun performans değerlendirme sistemi belirlemiş ve uygulamaya koymuştur. Önceden belirlenen bu değerlendirme standartları ile benzer pozisyonda çalışanların performansları ölçülmektedir. Böylece çalışanların eğitim ihtiyaçları, kariyer yönetimi, maaş artışı, ödül, terfi gibi imkanları belirlenmektedir.

Ancak çalışanların bir çoğu özellikle astlar değerlendirmenin ne amaçla kullanılacağını tam olarak bilemedikleri yada anlayamadıkları için sisteme olumlu taraftan değil olumsuz taraftan bakarak bir cezalandırma şekli olarak görmektedir.

Performans değerlendirme cezalandırma sistemi değildir

İnsan kaynakları uygulamaları arasında en sevilmeyen uygulama performans değerlendirmedir. Yöneticiler genellikle bu değerlendirmenin zaman kaybettirici olduğunu düşündüklerinden uygulamak istememektedirler. Astlar da değerlendirmenin objektif yapılmadığını, kişisel özelliklere göre değerlendirildiğini düşünmektedirler. Gerçekten de değerlendirmenin ne kadar tarafsız ve doğru kriterlerde yapıldığı her zaman tartışma konusu olmuştur. Ancak performans değerlendirme doğru ve tarafsız kriterlerde yapıldığı taktirde iyi çalışanla performansı düşük çalışanın birbirinden ayırt edilmesini sağlamaktadır. Böylece iyi çalışan ödüllendirilecek, performansı düşük çalışanın neden düşük performansla çalıştığının tespit edilmesi sağlanacak ve performansını artırma çalışmalarına başlanacaktır.

Düşük performans işten çıkarma nedeni olabilir

4857 sayılı İş Kanunu’nun 18/1 maddesine göre “işçinin yeterliliğinden” kaynaklanan nedenlerle iş sözleşmesi feshedilebilir. Buradaki “yeterlilik” sözcüğünü yetersizlik olarak değerlendirmek gerekir. Yani işçinin çalışma süresince izlenen performansı sonucunda ölçülen verimliliğinin yetersiz kaldığının tespit edilmesi durumunda iş akdi geçerli nedenle fesh edilebilir. Ancak performans değerlendirmenin objektif kriterlere dayalı yapılıp yapılmadığının önemi çok büyüktür. Çünkü değerlendirmenin objektif kriterlerle yapılmadığının tespit edilmesi durumunda iş akdinin feshi işveren aleyhine sonuçlanacaktır.