Makaleler Ağustos 23rd, 2013

Çalışanların kabusu “psikolojik taciz”…

Yazar Gül Çiçek Zengin

Çalışma hayatında bir çoğumuz psikolojik tacize (mobbing) maruz kalmışızdır. Ama bu durumda nasıl davranmamız gerektiğini ve haklarımızın neler olduğunu bilmediğimiz için ya tacizi kabullenip çalışmaya devam eder yada istifa ederek işyerinden ayrılırız. Çalışmaya devam ettiğimizde işte ki verimliliğimiz düşer, işe giderken ayaklarımız geri geri gider, kendimizi mesleki olarak yetersiz hisseder ve depresyona kadar sürükleniriz.

Peki genel olarak maruz kaldığımız psikolojik taciz yöntemleri neler?:

  • yaptığımız iş sürekli eleştirilir

  • çalışma arkadaşlarımız yada yöneticilerimiz kendimizi göstermemizi engeller

  • dini ve siyasi görüşlerimiz eleştirilir

  • özel hayatımız eleştirilir

  • gülüşümüz, yürüyüşümüz, duruşumuzla sürekli alay edilir

  • iftiralar atılır

  • yapabileceğimizden çok iş yada bizi köreltecek kadar az iş verilir

  • yapmakta olduğumuz işler elimizden alınarak başkasına verilir

  • görevimiz değiştirilir

  • bizden kaynaklanmadığı halde başarısızlıkla sonuçlanan işlerden dolayı suçlamayla karşılaşırız.

Ülkemizde yapılan bazı araştırma sonuçlarına göre çalışanların psikolojik tacize uğrama oranlarının bazı sektörlerde yüzde 86’yı bulduğu saptanmıştır. 27 AB üyesi ülkelerinde ise bu oran yüzde 4, Norveç’te yüzde 4,6 ABD’de ise yüzde 35’tir.

Peki bazen yöneticilerimiz bazen de çalışma arkadaşlarımız tarafından yapılan bu davranışın nedeni nedir?

Yöneticiler tarafından yıldırma, aşağılama, korkutma ve sindirme şeklinde yapılan psikolojik tacizin asıl nedeni “çalışana tazminat vermemek için istifa etmesine neden olmaktır”. Çalışma arkadaşları tarafından yapılan tacizin nedeni ise kendilerini ön plana çıkararak terfi ve zam almaktır.

Psikolojik tacize maruz kalan birçok kişi dayanamayıp istifa etmekle birlikte depresyona girdiği halde çalışmaya devam eden kişiler de var.

Bundan 7 ay önce hamile bir arkadaşımın istifa etmesi için karşılaşmış olduğu davranışın benzerini daha bu hafta 5 aylık hamile olan bir arkadaşımın yıllardır çalıştığı fabrikada maruz kaldığını öğrendim. Kendisi konuyu bana açarak ne yapması gerektiğini sordu. Çünkü kendisinden kaynaklanmayan başarısızlıkların kendisine mal edildiğini ve en son olarak işverininin maaşından ücret kesintisi yapacağını söyledi.

İşverenin iki kez terfi verdiği ve maaş zammı yaptığı bu çalışana hamileliği döneminde başarısızlığı tamamen yüklemesi ve ücret kesintisine gitmesi biraz garip değil mi? 4857 sayılı İş Kanunu’nun 38. maddesine göre böyle bir cezanın hangi durumlarda ve nasıl uygulanması gerektiğini bilmeyen bu işverenin böyle bir kesintiyi yapması durumunda nelerle karşılaşabileceğinden de haberi olmadığını düşünüyorum.

Maalesef çevremde özellikle kadın çalışanların psikolojik tacize uğradığını görüyorum. Kamu kurumunda çalışan doktora yapmış başka bir kadın arkadaşım ise kendisine kapasitesinin çok altında iş verildiğini ve yöneticisinin sürekli çalışmasını eleştirdiğini söylemişti. Arkadaşım neredeyse görevinden istifa edecek durumu gelmişti. Çok şükür ki bölüm değişikliği talebi kabul edildiği için şu anda çok verimli ve mutlu bir şekilde çalışmasına devam ediyor.

Siz de böyle bir davranışla karşı karşıya olduğunuzu düşünüyorsanız;

  • davranış ay da bir kaç kez tekrarlanıyorsa

  • altı aydan fazla sürdüyse

  • ispat edebiliyorsanız ve çalışma süreniz bir yılı doldurduysa kıdem tazminatı alabilir, maddi ve manevi tazminat talep edebilirsiniz.

Gül’ce; daha mutlu, huzurlu, verimli ve başarı dolu bir çalışma hayatı için haklarımızı bilelim, bilmeyenlerle de anlatalım.